In Nederland gevestigde Besloten Vennootschappen hebben de wettelijke verplichting om jaarlijks zowel een jaarrekening op te maken en te deponeren, als een aangifte vennootschapsbelasting op te stellen en in te dienen. Er wordt een vennootschappelijke (ook wel: commerciële) jaarrekening opgesteld op grond van Titel 9, Boek 2 BW. De vennootschappelijke jaarrekening dient in beginsel binnen 13 maanden na het einde van het boekjaar te worden gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel en dient voor verantwoording aan handelspartners, aandeelhouders, kredietverstrekkers en andere belanghebbenden. Daarnaast wordt de jaarrekening verstrekt aan de Belastingdienst in de vorm van de verplichte elektronische aangifte vennootschapsbelasting op grond van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.

De verschillen tussen deze vennootschappelijke en de fiscale jaarrekening vloeien met name voort uit de gehanteerde waarderingsgrondslagen. Zo wordt voor de vennootschappelijke jaarrekening in het algemeen uitgegaan van de actuele waarde van de activa van de onderneming, terwijl als waarderingsgrondslag voor de fiscale winstaangifte de historische kostprijs van de activa wordt gehanteerd. Voor kleine vennootschappen stelt het BW echter niet verplicht dat de activa in de jaarrekening op actuele waarde worden gewaardeerd. Het BW biedt voor deze vennootschappen – in het verlengde van de Europese richtlijnen die aan deze regels ten grondslag liggen – evenzeer ruimte voor een waardering op grond van historische kostprijs.

In het licht van het streven de administratieve lasten voor de ondernemer te verlagen is daarom door het Ministerie van Justitie een wetsvoorstel ingediend dat het mogelijk maakt dat kleine vennootschappen (ook economisch niet-actieve vennootschappen) bij het opstellen van de commerciële jaarrekening voortaan volstaan met waardering van hun activa op basis van fiscale grondslag. Concreet betekent dit dat zij bij het opstellen van de vennootschappelijke jaarrekening gebruik kunnen maken van informatie die veelal al voorhanden is met het oog op het doen van aangifte bij de Belastingdienst voor de vennootschapsbelasting.

Op 24 juni 2008 is de wijziging van BW 2 in verband met de mogelijkheid voor kleine rechtspersonen de jaarrekening op te stellen volgens fiscale grondslagen gepubliceerd in het Staatsblad. De wet is hierdoor op 25 juni 2008 in werking getreden. Op 15 mei 2008 werd het wetsvoorstel zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen in de Tweede Kamer. De eerste Kamer heeft het wetsvoorstel op 10 juni 2008 als hamerstuk afgedaan.

Hieronder treft u aan de wettekst met MvT en de rapportage van het Harmonisatie project, alsmede de gebruikershandleiding jaarrekening op fiscale grondslag:

• Gebruikershandleiding jaarrekening fiscale grondslag (versie 2.0, juli 2009)
• Besluit fiscale waarderingsgrondslagen (september 2008);
• Wet van 12 juni 2008 tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met invoering van de mogelijkheid de jaarrekening van kleine rechtspersonen op te stellen volgens fiscale grondslagen;
• Memorie van Toelichting voorstel van wet tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek tot invoering van de mogelijkheid de jaarrekening van kleine rechtspersonen op te stellen volgens fiscale grondslagen;
• Rapportage Harmonisatie project, 11 december 2006;
• Brief rapportage PwC, 11 december 2006;
• Slotrapportage NTP Harmonisatie, 25 april 2006;
• Bijlage slotrapportage NTP Harmonisatie, 25 april 2006;
• Tussentijdse rapportage NTP, 1 maart 2006;
• Bijlage tussentijdse rapportage NTP, 1 maart 2006.

• de visie van het NIVRA op externe verslaggeving
• artikel: Wat u moet weten over de jaarrekening op fiscale grondslag in accountancynieuws (deel 1)
• artikel: Wat u moet weten over de jaarrekening op fiscale grondslag in accountancynieuws (deel 2)